شیرآلات چدنی

شیرآلات یکی از تجهیزات مهم و پرکاربرد در صنایع پایپینگ هستند. شیرآلات مختلف جهت کنترل و تنظیم جریان و دبی سیالات، تعدیل، تغییر جهت انتقال سیال، انسداد یا باز کردن گذرگاه‌ها در لوله‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. از شیرآلات چدنی در حالت کلی برای کنترل، تنظیم و یا قطع و وصل دبی جریان سیال استفاده می‌شود.

بر خلاف شیرآلات فولادی که بیشتر کاربردهای صنعتی دارند، شیرآلات چدنی و برنجی از شیرآلات پرکاربرد در صنعت تاسیسات ساختمانی هستند. البته از شیرآلات چدنی علاوه بر استفاده در صنعت تاسیسات آب و فاضلاب و سیستم‌های انتقال آب، در صنایع پالایشگاهی و صنایع نفت و گاز نیز این شیرها کاربرد دارند.

چدن از حدود ۹۵% آهن، بیش از 2 درصد کربن، مقداری سیلیسیم و درصدهای دیگری از عناصر مختلف تشکیل می‌شود. از مزایای اصلی چدن و شیرهای چدنی می‌توان به مقاومت بالا در برابر پوسیدگی و خوردگی و اکسید شدن، مقاومت در برابر ضربه و شرایط سخت مکانیکی اشاره کرد. این مزایا منجر به کاربرد بالای آن‌ها در تاسیسات انتقال آب و بخار می‌شود.

شیرآلات چدنی از لحاظ قیمت بسیار مناسب بوده و مقرون به صرفه هستند. همچنین به این دلیل که اتصالات شیرآلات چدنی توسط فلنج انجام می‌گردد، نصب و بهره‌برداری از آن‌‌ها بسیار ساده و آسان است.

در ایران شرکت‌های مختلف و بسیاری اقدام به تولید شیرهای چدنی می‌کنند. این شیرها معمولا در ابعاد بزرگتر از یک اینچ ساخته و روانه بازار می‌شوند. ابعاد مرسوم برای ساخت انواع شیرآلات چدنی پرکاربرد، از 1.5 تا 16 اینچ است.

انواع شیرآلات چدنی

شیرآلات چدنی بر حسب کاربردهای مختلف آن‌ها، انواع مختلفی دارند. برخی از انواع مهم و پرکاربرد این شیرآلات عبارت‌اند از:

  • شیر دروازه‌ای یا کشویی (Gate Valve)
  • شیر پروانه‌ای (Butterfly Valve)
  • شیر یک طرفه (Check Valve)
  • شیر فشار شکن (Pressure Relief Valve)

نحوه ساخت شیرآلات چدنی

در حالت کلی شیرآلات چدنی مختلف به روش ریخته‌گری تولید می‌شوند. یکی از روش‌های ساده و معمول ریخته‌گری، ریخته‌گری در ماسه است. در این روش، مدل ساخته شده از شیر که می‌تواند پلیمری و یا چوبی باشد، درون قالب قرار داده شده و فضای خالی را ایجاد می‌کند.

چدن مورد نیاز برای ساخت شیر، در واحد ذوب آماده شده و در قالبب ریخته می‌شود. گفتنی است در بین آلیاژهای مختلف، چدن خاصیت ریختگی خوبی دارد و به راحتی می‌توان قطعات چدنی را از روش ذوب و ریخته‌گری ساخت.

 

کاربردهای شیرآلات چدنی

انواع مختلف شیرآلات چدنی با توجه به عملکرد و مزایایی که دارند، در کاربردهای مختلف و متفاوتی استفاده دارند. از شیرآلات چدنی در کاربردهای گوناگون صنعتی و ساختمانی استفاده می‌شود. این شیرآلات در صنایع مختلفی مانند صنایع نفت و گاز، بخار، پتروشیمی، پالایشگاه‌ها و به طور کلی در تمامی صنایعی که انتقال آب و سیال دارند، کاربرد دارند.

شیرهای خروجی هوا و آتش‌نشانی نمونه‌های مشهود این نوع شیرها هستند.

کاربرد اصلی شیر‌های چدنی دروازه‌ای و پروانه‌ای در مواقعی است که نیاز به قطع و وصل جریان در خطوط و لوله‌های حمل و انتقال سیال باشد. شیر چدنی یک طرفه فقط در یک جهت را اجازه عبور سیال را می‌دهد و از آن جهت جلوگیری از بازگشت سیال در خطوط استفاده می‌شود.

طراحی شیر چدنی پروانه‌ای بسیار ساده و خاص است و افت کم و آب‌بندی خوبی ایجاد می‌کند. در این شیر از يك بدنه معمولي و يك صفحه مدور استفاده شده است. اين صفحه مدور پیرامون یک شفت در حدود 90 درجه گردش می‌کند. از این نوع شیرآلات در ايستگاه‌های نيروي حرارتي، ايستگاه‌های نيروي هيدروليكي، صنايع نفت و گاز، پالایشگاه‌های پتروشيمي و ساير موارد صنعتي و لوله‌كشي آب و فاضلاب استفاده می‌شود.

از شیر فشار شکن نیز برای محافظت و کنترل بیشینه فشار در خطوط لوله، تجهیزات و وسایل موجود در مسیر لوله کشی، مانند مخازن، بویلر‌ها و… استفاده می‌گردد و وظیفه این نوع شیرها آن است که در فشارهای بالای کاری ایمنی تجهیزات و جلوگیری از آسیب آن‌ها را ایجاد نماید.

نوعی از شیرهای چدنی نیز با نام شیر صافی چدنی وجود دارد که این نوع شیر، به شکل حرف انگلیسی y بوده و وظیفه اصلی آن جلوگیری از ورود اشیا و اجسام خارجی به داخل خطوط لوله است. گاهی وجود این شیرها حیاتی است و در صورت جدا نشدن ذرات و اشیای مضر از سیال، سیستم تاسیسات و موتورخانه دچار آسیب‌های جدی خواهد شد.

نمایش بیشتر